Për dekada me radhë, historia energjetike e Shqipërisë është shkruar kryesisht nga lumenjtë e saj. Hidrocentralet siguronin pjesën dërrmuese të energjisë elektrike, duke e bërë sistemin energjetik njëkohësisht të gjelbër dhe të ndjeshëm ndaj kushteve klimatike
Sot po hapet një kapitull i ri.
Të dhënat më të fundit nga INSTAT tregojnë se prodhimi i energjisë fotovoltaike arriti në 254 GWh gjatë tremujorit të parë të vitit 2026, një rritje prej 44% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Këto shifra nuk pasqyrojnë vetëm rritjen e energjisë diellore, por edhe një transformim më të gjerë që po ndryshon peizazhin ekonomik dhe energjetik të vendit.
Vetëm pak vite më parë, energjia diellore kishte një rol të kufizuar në prodhimin vendas të energjisë. Që atëherë, sektori është zgjeruar me ritme të jashtëzakonshme. Numri i centraleve fotovoltaike është rritur nga 10 në vitin 2020 në 53 në vitin 2025, ndërsa kapaciteti i instaluar është rritur nga 21 MW në 631 MW.
Mbi 2 miliardë euro janë investuar në projekte të energjisë së rinovueshme, duke e kthyer Shqipërinë në një nga tregjet e energjisë diellore me rritjen më të shpejtë në rajonin e Adriatikut.
Ky ndryshim ka rëndësi të veçantë për një vend që historikisht është mbështetur pothuajse tërësisht te hidroenergjia. Ndërsa digat vazhdojnë të jenë shtylla kryesore e sistemit energjetik, energjia diellore po sjell diversifikim, po ul varësinë nga kushtet hidrike dhe po forcon sigurinë afatgjatë energjetike.
Ekspertët e sektorit e shohin këtë zhvillim si pjesë të një tendence më të gjerë në Europën Juglindore, ku qeveritë dhe investitorët po përshpejtojnë projektet e energjisë së rinovueshme për të përmbushur kërkesën në rritje për energji, objektivat klimatike dhe nevojën për siguri energjetike.
Shqipëria po përgatitet gjithashtu për fazën e ardhshme të zhvillimit të tregut. Duke filluar nga 1 janari 2027, sistemi i net metering do të zëvendësohet nga net billing, duke e afruar vendin me standardet e tregut energjetik të Bashkimit Europian. Sistemi i ri pritet të nxisë konsum më efikas, transparencë më të madhe dhe siguri më të lartë për investitorët.
Nëse ritmi aktual vazhdon, ndikimi mund të shkojë shumë përtej sektorit diellor.
Parashikimet tregojnë se energjia diellore mund të mbulojë rreth një të katërtën e konsumit aktual të energjisë elektrike deri në vitin 2030. Së bashku me projektet e planifikuara të energjisë së erës, burimet e rinovueshme mund të sigurojnë pothuajse gjysmën e kërkesës kombëtare për energji.
Një transformim i tillë do të përfaqësonte një nga tranzicionet energjetike më të rëndësishme që po zhvillohen aktualisht në rajon.
Një dekadë më parë, ambiciet energjetike të Shqipërisë lidhnin të ardhmen kryesisht me hidrocentralet. Sot, panelet diellore po bëhen një pjesë gjithnjë e më e dukshme e peizazhit dhe potencialisht një nga historitë ekonomike më interesante të dekadës.
