Studiuesit thonë se vëzhgimet e kryera në fund të gushtit tregojnë se ka shumë gjasa që akulli i mbetur i akullnajës të zhduket deri në fund të sezonit të shkrirjes të këtij viti.
Pas 80 vitesh matjesh sistematike, shkencëtarët tashmë nuk po vëzhgojnë vetëm tërheqjen e Akullnajës së Triglavit, por potencialisht edhe zhdukjen e saj të plotë. Miha Pavšek nga Instituti i Gjeografisë Anton Melik tha se pamjet e fundit tregojnë se sipërfaqet e fundit të mbetura të akullit po zhduken me shpejtësi.
Shtresa jashtëzakonisht e hollë e borës këtë vit e ka lënë akullnajën të ekspozuar ndaj shkrirjes shumë më herët dhe për një periudhë më të gjatë se në vitet e mëparshme. Trashësia maksimale e borës e regjistruar në stacionin meteorologjik Kredarica gjatë sezonit dimëror 2025–2026 ishte vetëm 220 centimetra, krahasuar me mesataren prej 374 centimetrash në periudhën 1991–2020. Mbulesa e borës u zhduk nga stacioni deri më 31 maj, ndërsa gjatë periudhës së referencës më 1 qershor aty mbeteshin mesatarisht rreth 1.5 metra borë.
Një rënie të ngjashme po përjeton edhe Akullnaja Skuta në Alpet Kamnik-Savinja. Ajo ka vazhduar të tkurret dhe këtë vit është ndarë në disa sipërfaqe të veçuara akulli.
Studiuesit thonë se tërheqja e të dyja akullnajave pasqyron ndryshime më të gjera në Alpe, të cilat po ngrohen dy deri në tre herë më shpejt se mesatarja globale, ndërkohë që reshjet e borës po pakësohen dhe shkrirja pranverore po fillon më herët.
Vëzhgimet afatgjata ofrojnë dëshmi të rëndësishme për këtë transformim. Kur matjet sistematike të Akullnajës së Triglavit nisën në vitin 1946, ajo mbulonte afërsisht 14 hektarë. Studiuesit kanë analizuar së fundmi edhe mostra cilindrike akulli nga akullnajat e Triglavit dhe Skutës dhe kanë konstatuar se akulli më shumë se një metër nën sipërfaqe ishte mbi 70 vjeç, ndërsa rezultatet sugjerojnë se akullnajat kanë pasur akumulim negativ të akullit që nga fillimi i viteve 1960.
Tërheqja e akullit po zbulon edhe dëshmi të një të kaluare shumë më të hershme. Shkencëtarët kanë zbuluar formacione karbonatike nënakullnajore mbi gurin gëlqeror të sapoekspozuar nën Akullnajën e Triglavit, me moshë nga rreth 1,000 deri në më shumë se 20,000 vjet. Disa prej tyre datojnë nga maksimumi i fundit akullnajor, duke treguar se për sa kohë pjesë të peizazhit malor kanë mbetur të mbrojtura nën akull.
Ndërsa akullnajat sipërfaqësore të Sllovenisë vazhdojnë të zhduken, studiuesit po e drejtojnë gjithnjë e më shumë vëmendjen te shpellat karstike me akull në lartësi të mëdha. Në Slloveni njihen më shumë se 200 shpella akulli, disa prej të cilave përmbajnë disa metra akull të përhershëm që ruan të dhëna për klimën dhe kushtet mjedisore të së kaluarës. Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se edhe akulli në shpella po pakësohet, duke e bërë gjithnjë e më urgjent dokumentimin dhe ruajtjen e këtyre të dhënave.
