Kroacia mund të mbledhë më shumë se 12 milionë euro në vit nëse vendos një taksë mbi të ardhurat nga reklamat digjitale të kompanive të mëdha teknologjike, si Google dhe Meta. Propozimi është paraqitur nga Shoqata Kroate e Botuesve Digjitalë (HUDI).
Propozimi mbështetet në modelin austriak, të zbatuar që nga viti 2020, sipas të cilit platformat e mëdha në internet paguajnë një taksë prej 5% mbi të ardhurat nga reklamat e realizuara në vend. Austria mblodhi rreth 43 milionë euro gjatë vitit të parë, ndërsa deri në vitin 2023 të ardhurat vjetore nga kjo taksë kishin tejkaluar 100 milionë euro. HUDI vlerëson se një sistem i ngjashëm mund t’i sigurojë Kroacisë më shumë se 12 milionë euro çdo vit, me pritshmërinë që kjo shumë të rritet. Sipas studimit HUDI AdEx 2025 të shoqatës, kompanitë e mëdha teknologjike realizuan mbi 250 milionë euro të ardhura nga reklamat digjitale në Kroaci gjatë vitit 2025.
Nisma paraqitet në një periudhë kur mediat tradicionale po përballen me presion financiar gjithnjë e më të madh. Televizionet, radiot, gazetat e shtypura dhe botuesit online po hasin vështirësi në përshtatjen e modeleve të tyre të biznesit me tregun e reklamave digjitale. Sektori përballet gjithashtu me rënien e besimit të publikut, ndërsa studimet e fundit tregojnë se 52% e qytetarëve kroatë i shmangin qëllimisht lajmet. Rrjetet sociale dhe platformat video po përdoren gjithnjë e më shumë si burime informacioni, ndërsa shqetësimet për dezinformimin dhe përmbajtjet e krijuara nga inteligjenca artificiale kanë shtuar kërkesat për mbështetje më të madhe të gazetarisë profesionale.
Ideja e vendosjes së një takse digjitale u përfshi në konsultimet publike për Planin e Veprimit të Kroacisë për Zhvillimin e Kulturës dhe Medias për periudhën 2025–2027, ndërsa Ministria e Kulturës dhe Medias pranoi ta analizojë propozimin. Megjithatë, HUDI pranon se mundësitë për miratimin e modelit austriak mbeten relativisht të vogla, pjesërisht sepse Kroacia synon anëtarësimin në OECD dhe merr pjesë në diskutimet më të gjera ndërkombëtare për taksimin e ekonomisë digjitale. Shoqata thekson gjithashtu se të ardhurat nga taksa fillimisht do të përfundonin në buxhetin e shtetit dhe nuk do t’u shpërndaheshin automatikisht organizatave mediatike.
Komisioni Evropian ka sqaruar se vendimet për vendosjen e një takse të tillë, përcaktimin e normës së saj dhe mënyrën e përdorimit të të ardhurave janë përgjegjësi e secilit shtet anëtar, me kusht që masat të jenë në përputhje me legjislacionin e BE-së. Komisioni rikujtoi gjithashtu se skema austriake e mbështetjes për transformimin digjital të mediave ishte miratuar sipas rregullave të BE-së për ndihmën shtetërore, ndërsa një model i ngjashëm kroat do të duhej të vlerësohej veçmas.
Edhe Shoqata e Gazetarëve Kroatë (HND) ka mbështetur vendosjen e një takse digjitale, duke propozuar që të ardhurat të drejtohen në një fond të posaçëm për mbështetjen e gazetarisë profesionale. Sipas shoqatës, fondet duhet të shpërndahen në bazë të kritereve që mbrojnë pavarësinë editoriale, standardet profesionale, punësimin e gazetarëve dhe investimet në përmbajtje origjinale.
