Хрватска би можела да собере повеќе од 12 милиони евра годишно со воведување данок на приходите од дигитално рекламирање што ги остваруваат големите технолошки компании, како Google и Meta, се наведува во предлогот на Хрватското здружение на дигитални издавачи (HUDI).
Предлогот се заснова на австрискиот модел воведен во 2020 година, според кој големите интернет-платформи плаќаат данок од 5% на приходите од рекламирање остварени во земјата. Австрија во првата година собрала приближно 43 милиони евра, додека до 2023 година годишните приходи од овој данок надминале 100 милиони евра. HUDI проценува дека сличен систем би можел да ѝ донесе на Хрватска повеќе од 12 милиони евра годишно, со очекување дека износот ќе расте. Според истражувањето HUDI AdEx 2025, големите технолошки компании во текот на 2025 година оствариле повеќе од 250 милиони евра приходи од дигитално рекламирање во Хрватска.
Предлогот доаѓа во период на сè поголем финансиски притисок врз традиционалните медиуми. Телевизиите, радиостаниците, печатените медиуми и онлајн-издавачите се соочуваат со тешкотии при приспособувањето на своите деловни модели на пазарот на дигитално рекламирање. Истовремено, довербата на јавноста во медиумите опаѓа, а неодамнешните истражувања покажуваат дека 52% од хрватските граѓани намерно ги избегнуваат вестите. Социјалните мрежи и видеоплатформите стануваат сè поважни извори на информации, додека загриженоста поради дезинформациите и содржините создадени со вештачка интелигенција дополнително ги засилува барањата за поголема поддршка на професионалното новинарство.
Идејата за воведување дигитален данок била вклучена во јавните консултации за Акцискиот план за развој на културата и медиумите на Хрватска за периодот 2025–2027 година, а Министерството за култура и медиуми се согласило да го анализира предлогот. Сепак, HUDI признава дека можностите за усвојување на австрискиот модел остануваат релативно мали, делумно поради настојувањето на Хрватска да стане членка на OECD и нејзиното учество во пошироките меѓународни разговори за оданочување на дигиталната економија. Здружението посочува и дека приходите од данокот првично би се слевале во државниот буџет, наместо автоматски да им се распределуваат на медиумските организации.
Европската комисија соопшти дека одлуките за воведување ваков данок, утврдување на даночната стапка и начинот на користење на собраните средства се во надлежност на секоја земја членка, под услов мерките да бидат во согласност со правото на ЕУ. Комисијата исто така потсети дека австриската програма за поддршка на дигиталната трансформација на медиумите била одобрена според правилата на ЕУ за државна помош, додека евентуален сличен хрватски модел би морал да помине посебна проценка.
За воведување дигитален данок се залага и Хрватското новинарско друштво (HND), кое предлага приходите да се насочат во посебен фонд за поддршка на професионалното новинарство. Според нив, средствата треба да се распределуваат врз основа на критериуми што ги штитат уредувачката независност, професионалните стандарди, вработувањето на новинарите и вложувањата во оригинални медиумски содржини.
