Lista Studentore e Serbisë ka marrë urime nga udhëheqës europianë, përfaqësues të vendeve fqinje dhe zyrtarë ndërkombëtarë pas fitores në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit. Rezultati shënon fundin e dominimit katërmbëdhjetëvjeçar të Partisë Përparimtare Serbe në pushtetin ekzekutiv. Ndërsa Brukseli thekson rëndësinë e reformave demokratike dhe të ardhmes europiane të Serbisë, reagimet nga Uashingtoni, Kievi dhe Moska pasqyrojnë pasojat më të gjera diplomatike të ndryshimit politik.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, përgëzoi Listën Studentore dhe premtoi mbështetjen e Bashkimit Europian për reformat në fushën e sundimit të ligjit, lirisë së medias, luftës kundër korrupsionit dhe forcimit të institucioneve demokratike. Komisionerja Europiane për Zgjerimin, Marta Kos, përshëndeti pjesëmarrjen jashtëzakonisht të lartë në votime, duke e cilësuar rezultatin si një mundësi për një kapitull të ri në marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe BE-së. Urimeve iu bashkuan edhe Presidenti i Këshillit Europian, António Costa, dhe Presidentja e Parlamentit Europian, Roberta Metsola, e cila riafirmoi gatishmërinë e Parlamentit për të mbështetur reformat dhe integrimin europian të Serbisë.
Sekretari i Përgjithshëm i Këshillit të Europës, Alain Berset, përshëndeti rezultatin zgjedhor dhe pranimin e humbjes nga Aleksandar Vučić, duke theksuar rëndësinë e një tranzicioni demokratik paqësor. Ai shprehu gatishmërinë e organizatës për të bashkëpunuar me udhëheqjen e zgjedhur në mënyrë demokratike të Serbisë për forcimin e të drejtave të njeriut, demokracisë dhe sundimit të ligjit.
Reagimet nga vendet fqinje kanë një rëndësi të veçantë. Kryeministri i Malit të Zi, Milojko Spajić, e përshëndeti rezultatin si shprehje të vullnetit demokratik të qytetarëve të Serbisë, duke theksuar se marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Malit të Zi duhet të vlerësohen përmes rezultateve konkrete të bashkëpunimit dhe jo mosmarrëveshjeve diplomatike. Presidenti malazez, Jakov Milatović, shprehu shpresën se rezultati do të hapë një kapitull të ri në marrëdhëniet dypalëshe, të mbështetur në miqësi, dialog të sinqertë dhe një të ardhme të përbashkët europiane.
Kryeministri i Kroacisë, Andrej Plenković, përgëzoi Listën Studentore dhe shprehu gatishmërinë për përmirësimin e marrëdhënieve ndërmjet Zagrebit dhe Beogradit, përfshirë dialogun mbi çështjet dypalëshe ende të pazgjidhura. Kryeministri i Hungarisë, Péter Magyar, deklaroi se kishte biseduar me përfaqësuesit e lëvizjes fituese dhe u kishte garantuar mbështetjen e Hungarisë. Ai shtoi se fitorja e lëvizjes së tij politike në zgjedhjet hungareze të prillit u kishte dhënë një shtysë shtesë studentëve serbë gjatë përpjekjeve të tyre të gjata.
Nga Bosnja dhe Hercegovina, anëtarja e Presidencës, Željka Cvijanović, i përcolli urimet e saj Listës Studentore, duke shprehur dëshirën që Serbia të vazhdojë zhvillimin dhe përparimin. Presidenti i Republikës Srpska, Siniša Karan, gjithashtu uroi fituesit, ndërsa Milorad Dodik theksoi rëndësinë e ruajtjes së bashkëpunimit ndërmjet Serbisë dhe Republikës Srpska. Reagimet rajonale kanë nxitur pritshmëri për një dialog diplomatik të ripërtërirë, megjithëse drejtimi i marrëdhënieve të ardhshme do të varet nga politikat që do të ndjekë qeveria e re serbe.
Jashtë rajonit, Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, e përshëndeti rezultatin si një mundësi për një kapitull të ri në marrëdhëniet dypalëshe dhe shprehu interes për zgjerimin e bashkëpunimit. Në Shtetet e Bashkuara, kongresmeni republikan Joe Wilson përgëzoi qytetarët e Serbisë dhe studentët, duke shprehur shpresën për rigjallërimin e marrëdhënieve ndërmjet Uashingtonit dhe Beogradit. Deklarata e tij përfaqëson qëndrimin e një anëtari të Kongresit dhe jo një pozicion zyrtar të administratës amerikane.
Reagimi i Moskës ishte më i rezervuar. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, komentoi rezultatin zgjedhor duke vlerësuar kontributin e Aleksandar Vučić në marrëdhëniet ruso-serbe dhe duke shprehur shpresën se ai do të vazhdojë t’i mbështesë këto lidhje edhe nga opozita. Ndryshe nga udhëheqësit europianë që uruan Listën Studentore, Kremlini nuk i dërgoi një mesazh të drejtpërdrejtë urimi lëvizjes. Reagimet e ndryshme nga Brukseli, Kievi dhe Moska tregojnë sfidat diplomatike që e presin qeverinë e ardhshme serbe, veçanërisht në balancimin e aspiratave europiane me marrëdhëniet e konsoliduara prej kohësh jashtë BE-së.
Zgjedhjet u paraprinë nga pothuajse dy vjet protesta studentore, të nisura pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad në nëntor 2024, ku humbën jetën 16 persona. Kërkesat fillestare për përgjegjësi u shndërruan në një lëvizje të gjerë shoqërore që kërkonte luftë kundër korrupsionit, pavarësi më të madhe të institucioneve dhe ndryshime politike. Sipas të dhënave paraprake të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve të Serbisë, të publikuara më 26 tetor mbi bazën e rezultateve nga 8.135 qendra votimi, Lista Studentore fitoi 52,65% të votave, kundrejt 39,22% të koalicionit Aleksandar Vučić – Serbia e Bashkuar. Pjesëmarrja në votime arriti në 68,78%, duke dëshmuar një angazhim jashtëzakonisht të lartë të qytetarëve.
Vučić pranoi humbjen e bllokut të tij politik, ndërsa projeksionet e vëzhguesve zgjedhorë tregojnë se Lista Studentore do të sigurojë shumicën absolute në Kuvendin Kombëtar me 250 deputetë. Partia Socialiste e Serbisë, e cila mori rreth 2,17% të votave, pritet të mbetet jashtë parlamentit pasi nuk arriti pragun zgjedhor. Ndarja përfundimtare e mandateve parlamentare mbetet në pritje të përfundimit të procesit zyrtar zgjedhor.
Sfida e menjëhershme për Listën Studentore do të jetë shndërrimi i mandatit zgjedhor në një qeveri funksionale, të aftë për të zbatuar reforma institucionale, duke menaxhuar njëkohësisht prioritetet ekonomike dhe marrëdhëniet ndërkombëtare. Zgjedhjet presidenciale, që duhet të mbahen pas dorëheqjes së Vučić në shtator, do të përbëjnë një tjetër moment të rëndësishëm politik përpara fundit të vitit.
Për Serbinë, këto zgjedhje përfaqësojnë më shumë sesa një ndryshim të shumicës parlamentare. Ato kanë krijuar pritshmëri për ripërtëritje institucionale brenda vendit dhe kanë hapur mundësi të reja për bashkëpunim diplomatik. Urimet ndërkombëtare sinjalizojnë gatishmëri për të bashkëpunuar me udhëheqjen e re, por drejtimi i tranzicionit politik të Serbisë do të përcaktohet përfundimisht nga vendimet e qeverisë së ardhshme dhe reformat që ajo do të realizojë.
