Studentskoj listi čestitke povodom pobjede na parlamentarnim izborima održanim 25. oktobra uputili su evropski lideri, predstavnici susjednih država i međunarodni zvaničnici. Izborni rezultat označava kraj četrnaestogodišnje dominacije Srpske napredne stranke u izvršnoj vlasti. Dok Brisel naglašava značaj demokratskih reformi i evropske budućnosti Srbije, reakcije iz Vašingtona, Kijeva i Moskve ukazuju na šire diplomatske posljedice političkih promjena.
Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen čestitala je Studentskoj listi i obećala podršku Evropske unije reformama u oblasti vladavine prava, slobode medija, borbe protiv korupcije i jačanja demokratskih institucija. Evropska komesarka za proširenje Marta Kos pozdravila je izuzetno visoku izlaznost birača, ocijenivši rezultat kao priliku za novo poglavlje u odnosima Srbije i EU. Čestitkama su se pridružili predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta i predsjednica Evropskog parlamenta Roberta Mecola, koja je ponovila spremnost Parlamenta da podrži reforme i evropske integracije Srbije.
Generalni sekretar Savjeta Evrope Alen Berse pozdravio je izborni rezultat i činjenicu da je Aleksandar Vučić priznao poraz, naglasivši značaj mirne demokratske tranzicije. Izrazio je spremnost organizacije da sarađuje s demokratski izabranim rukovodstvom Srbije na jačanju ljudskih prava, demokratije i vladavine prava.
Reakcije iz susjednih zemalja imaju poseban značaj. Crnogorski premijer Milojko Spajić pozdravio je izborni rezultat kao izraz demokratske volje građana Srbije, istakavši da odnose Srbije i Crne Gore treba mjeriti konkretnim rezultatima saradnje, a ne diplomatskim nesuglasicama. Predsjednik Crne Gore Jakov Milatović izrazio je nadu da će rezultat otvoriti novo poglavlje bilateralnih odnosa, zasnovano na prijateljstvu, iskrenom dijalogu i zajedničkoj evropskoj budućnosti.
Hrvatski premijer Andrej Plenković čestitao je Studentskoj listi i izrazio spremnost za unapređenje odnosa Zagreba i Beograda, uključujući dijalog o neriješenim bilateralnim pitanjima. Mađarski premijer Peter Mađar izjavio je da je razgovarao s predstavnicima pobjedničkog pokreta i uvjerio ih u podršku Mađarske. Dodao je da je pobjeda njegovog političkog pokreta na izborima u Mađarskoj u aprilu dala dodatni podsticaj srpskim studentima tokom njihove dugotrajne borbe.
Iz Bosne i Hercegovine čestitke je uputila članica Predsjedništva Željka Cvijanović, uz želju da Srbija nastavi da se razvija i napreduje. Predsjednik Republike Srpske Siniša Karan takođe je čestitao, dok je Milorad Dodik naglasio značaj očuvanja saradnje Srbije i Republike Srpske. Regionalne reakcije podstakle su očekivanja o obnovljenom diplomatskom dijalogu, iako će budući odnosi zavisiti od politike koju bude vodila nova vlada Srbije.
Van regiona, predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski pozdravio je rezultat kao priliku za novo poglavlje bilateralnih odnosa i pokazao interesovanje za proširenje saradnje. U Sjedinjenim Američkim Državama republikanski kongresmen Džo Vilson čestitao je građanima Srbije i studentima, izrazivši nadu u obnovu odnosa Vašingtona i Beograda. Njegova izjava predstavlja reakciju člana Kongresa, a ne zvaničan stav američke administracije.
Reakcija Moskve bila je uzdržanija. Portparol Kremlja Dmitrij Peskov osvrnuo se na izborni rezultat, pohvalivši doprinos Aleksandra Vučića rusko-srpskim odnosima i izrazivši nadu da će nastaviti da podržava te veze i iz opozicije. Za razliku od evropskih lidera koji su čestitali Studentskoj listi, Kremlj nije uputio direktnu čestitku pokretu. Različite reakcije Brisela, Kijeva i Moskve ukazuju na diplomatske izazove koji očekuju novu vladu Srbije, posebno u usklađivanju evropskih ambicija s dugogodišnjim odnosima izvan EU.
Izborima su prethodile gotovo dvije godine studentskih protesta, pokrenutih nakon pada nadstrešnice na željezničkoj stanici u Novom Sadu u novembru 2024. godine, kada je poginulo 16 ljudi. Zahtjevi za utvrđivanje odgovornosti prerasli su u širok društveni pokret koji je tražio borbu protiv korupcije, veću nezavisnost institucija i političke promjene. Prema preliminarnim podacima Republičke izborne komisije Srbije, objavljenim 26. oktobra na osnovu rezultata s 8.135 biračkih mjesta, Studentska lista osvojila je 52,65 odsto glasova, a koalicija Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija 39,22 odsto. Izlaznost je iznosila 68,78 odsto, što ukazuje na izuzetno veliko učešće birača.
Vučić je priznao poraz svog političkog bloka, dok projekcije izbornih posmatrača pokazuju da će Studentska lista osvojiti apsolutnu većinu u Narodnoj skupštini, koja broji 250 poslanika. Socijalistička partija Srbije, koja je osvojila približno 2,17 odsto glasova, mogla bi ostati van parlamenta jer nije prešla izborni cenzus. Konačna raspodjela poslaničkih mandata zavisiće od završetka zvaničnog izbornog postupka.
Neposredni izazov za Studentsku listu biće pretvaranje izbornog mandata u funkcionalnu vladu sposobnu da sprovede institucionalne reforme, uz istovremeno upravljanje ekonomskim prioritetima i međunarodnim odnosima. Predsjednički izbori, koji moraju biti održani nakon Vučićeve ostavke u septembru, predstavljaće još jednu važnu političku prekretnicu prije kraja godine.
Za Srbiju ovi izbori predstavljaju više od promjene parlamentarne većine. Podstakli su očekivanja institucionalne obnove u zemlji i otvorili nove mogućnosti za diplomatsku saradnju. Međunarodne čestitke pokazuju spremnost za saradnju s novim rukovodstvom, ali će pravac političkih promjena u konačnici zavisiti od odluka buduće vlade i reformi koje bude sprovela.
