Домаќин на самитот беше црногорскиот претседател Јаков Милатовиќ, а со него копретседаваше претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта. Самитот собра некои од највлијателните европски лидери, меѓу кои Урсула фон дер Лајен, Емануел Макрон, Фридрих Мерц, Џорџа Мелони, Педро Санчез, Доналд Туск и Роберт Фицо, заедно со лидери од целиот Западен Балкан. Обемот на учество ја истакна стратешката важност што Брисел сè повеќе му ја придава на регионот во услови на засилена геополитичка конкуренција и безбедносни загрижености.

Еден од највнимателно следените моменти на самитот беше посетата на францускиот претседател Емануел Макрон, кој стана првиот француски претседател што ја посетил Црна Гора. За време на престојот, Макрон повеќепати го нагласи пријателството меѓу Франција и Црна Гора и ја потврди поддршката на Париз за европскиот пат на земјата. Неговото присуство имаше особена симболична тежина, имајќи ја предвид историски влијателната улога на Франција во обликувањето на политиката на проширување на ЕУ. Заедно со канцеларот Мерц, Макрон ги поддржа и предлозите што имаат цел да им овозможат на земјите кандидатки постепено учество во одредени политики и економски структури на ЕУ пред полноправното членство, што ја одразува растечката желба во Унијата интеграцијата да се забрза без да се чека завршувањето на долгиот пристапен процес.

Агендата на самитот беше фокусирана на проширувањето, Планот за раст на ЕУ за Западен Балкан, економската конвергенција, инфраструктурната поврзаност, енергетската безбедност и регионалната соработка. Лидерите разговараа за начините регионот да се приближи до единствениот пазар на ЕУ, да се подобрат економските можности и да се зајакне соработката во области што се движат од транспорт и енергетика до дигитална поврзаност и безбедност. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен го опиша проширувањето како стратешка инвестиција во стабилноста, просперитетот и безбедноста на Европа, додека Антонио Кошта нагласи дека Западен Балкан останува составен дел од иднината на Европската унија.

Многу важен резултат од самитот беше потпишувањето на пет договори меѓу Франција и Црна Гора, меѓу кои еден од најзначајните е договорот со француската градежна компанија Bouygues Bâtiment International за реализација на проектот за новиот Универзитетски клинички центар на Црна Гора. Тоа означува нова развојна фаза за една од најзначајните инфраструктурни инвестиции во историјата на здравствениот систем на земјата, заедно со потпишувањето на Меморандум за разбирање насочен кон зајакнување на соработката меѓу Франција и Црна Гора.

За Црна Гора, самитот претставуваше голем дипломатски успех. И претседателот Јаков Милатовиќ и премиерот Милојко Спајиќ ја искористија оваа можност да ја претстават земјата како најнапреден кандидат за членство во ЕУ во регионот и да ја зацврстат амбицијата на Подгорица да се приклучи кон Унијата до 2028 година. Нивната порака беше поддржана и од Урсула фон дер Лајен, која изјави дека целта за членство на Црна Гора е „на дофат“ доколку се одржи реформскиот замав. Со тоа што беше домаќин на десетици делегации и стотици меѓународни новинари, Црна Гора не само што го покажа својот дипломатски капацитет, туку и го зајакна својот имиџ како предводник на процесот на европска интеграција на Западен Балкан.

Иако не беа најавени драматични пробиви, самитот испрати јасна политичка порака: проширувањето на ЕУ повторно е високо на европската агенда. Во време на растечка геополитичка неизвесност, лидерите настојуваа да го уверат Западен Балкан дека неговата иднина останува цврсто поврзана со Европската унија и дека регионот ќе продолжи да игра централна улога во долгорочната визија на континентот за мир, безбедност и просперитет.


