Во Словенија сè погласно се бараат измени на Шутаровиот закон, донесен по итна постапка откако пред една година во напад во Ново Место животот го загуби 48-годишниот Алеш Шутар. Настанот предизвика масовни протести и ја поттикна владата да ги заостри безбедносните мерки и правилата во областа на социјалната заштита. Законот, кој стапи во сила на 27 ноември 2025 година, ги прошири полициските овластувања, овозможи заплена на социјални надоместоци за наплата на неплатени казни и ги заостри условите за остварување одредени социјални права кога родителите не обезбедуваат редовно посетување на училиште за своите деца. Сепак, локалните власти наведуваат дека првичните подобрувања на безбедноста биле краткотрајни, додека социјалните служби забележуваат мал напредок во редовното посетување на наставата од страна на ромските деца.
Градоначалниците од југоисточна Словенија бараат континуирано преземање мерки, оценувајќи дека ефектите од законот ослабнале откако Уставниот суд во март ја суспендираше одредбата што овозможуваше заплена на социјални надоместоци. Градоначалникот на Ново Место, Грегор Мацедони, заедно со претставници на локалните власти од Кршко и Шентјернеј, ја нагласи потребата од пошироки промени во политиките за социјална заштита и вработување.
Во меѓувреме, Центарот за социјална работа за Долењска и Бела Крајина соопшти дека од стапувањето на законот во сила примил повеќе од 100 известувања од просветните инспектори за родители кои не ги испраќале своите деца на училиште. Претставниците на ромската заедница, пак, тврдат дека безбедноста и редовното посетување на наставата се подобриле, но предупредуваат дека мерките истовремено придонеле за зголемена нетрпеливост и дискриминација кон нивната заедница.
Законот го промени и начинот на кој полицијата постапува во случаи на одредени кривични дела и безбедносни ризици. До крајот на август полицијата евидентирала 1.530 случаи на лесни телесни повреди, што е за повеќе од една третина над 1.118 случаи регистрирани во истиот период претходната година. Надлежните дел од зголемувањето го припишуваат на одредбата што овозможува кривично гонење во ваквите случаи без жртвите самите да мора да поведат постапка.
Со законот, кражбите и оштетувањата на имот со штета до 500 евра се преквалификувани во прекршоци. Оваа промена сега е предмет на преиспитување, откако Врховниот суд побара од Уставниот суд да ја оцени нејзината уставност. Полицијата ги користела и новите овластувања за влез во домови без судски налог, со цел одземање огнено оружје под точно определени услови. Од стапувањето на законот во сила, ваквата мерка била применета шестпати.
Министерството за внатрешни работи призна дека законот не довел до доволно подобрување на безбедноста и дека се неопходни измени. Бранко Лобникар, кој раководи со стручниот совет задолжен за оценување на законот, повика на суштински промени засновани врз досегашното искуство, додека полицијата нагласи дека само спроведувањето на законот не може да обезбеди трајни резултати.
Полицијата побара превентивни мерки, потесна соработка меѓу институциите и постојано полициско присуство на терен. Новата влада најави планови кражбата повторно да се третира како кривично дело, но се очекува пошироките реформи да го опфатат и прашањето за рамнотежата меѓу јавната безбедност, социјалната политика, правните гаранции и правата на ромската заедница.
