Në një goditje të rëndësishme për qeverinë e kryeministrit Janez Janša, Gjykata Kushtetuese e Sllovenisë vendosi se qytetarëve duhet t’u lejohet të kërkojnë referendum për një ligj të diskutueshëm gjithëpërfshirës, i cili parashikon ulje të mëdha tatimore krahas reformave më të gjera në pensione, shëndetësi, marrëdhënie pune dhe sistemin e mirëqenies sociale.
Ligji, i miratuar në maj, ndryshoi dhjetë ligje ekzistuese dhe u paraqit nga qeveria si një paketë që synon të ulë barrën administrative, të reduktojë koston e jetesës dhe të forcojë konkurrueshmërinë ekonomike të Sllovenisë. Sindikatat, të mbështetura nga partitë opozitare dhe organizatat e shoqërisë civile, e kundërshtuan ligjin, duke argumentuar se ai shkon shumë përtej politikës tatimore dhe sjell ndryshime të mëdha sistemore që prekin modelin e mirëqenies sociale të vendit. Nismën për referendum e mbështetën fillimisht më shumë se 47.000 qytetarë.
Parlamenti e hodhi poshtë kërkesën, duke argumentuar se Kushtetuta ndalon referendumet për ligjet që lidhen me tatimet dhe kontributet e detyrueshme. Megjithatë, me shtatë vota pro dhe një kundër, Gjykata Kushtetuese vlerësoi se shumë dispozita të ligjit lidhen me çështje më të gjera politike dhe nuk mund të përjashtohen thjesht nga referendumi vetëm sepse janë përfshirë në të njëjtën paketë me masat tatimore.
Gjyqtarët kritikuan gjithashtu përdorimin nga qeveria të një ligji gjithëpërfshirës, duke paralajmëruar se bashkimi i një numri reformash të palidhura në një projektligj të vetëm mund të cenojë të drejtën kushtetuese të qytetarëve për të kërkuar referendum. Gjykata theksoi se ndryshimet e propozuara mund të ishin miratuar përmes ligjeve të veçanta, duke garantuar qartësi dhe transparencë më të madhe juridike. Vendimi u lejon sindikatave të rifillojnë mbledhjen e 40.000 nënshkrimeve të nevojshme për shpalljen e referendumit, ndërsa fushata pritet të nisë më 1 shtator.
Branimir Štrukelj, kreu i shoqatës së sindikatave të sektorit publik KSJS dhe një nga drejtuesit e nismës, e përshëndeti vendimin, duke thënë se qytetarët duhet të kenë mundësinë të vendosin për reformat që prekin shtetin social, sistemin shëndetësor dhe atë të pensioneve.
Qeveria, megjithatë, e kritikoi ashpër vendimin. Kryeministri Janez Janša deklaroi se sllovenët tani do të kenë mundësinë të votojnë nëse mbështesin tatime më të ulëta, paga dhe pensione më të larta, si dhe ushqime më të lira, ndërsa akuzoi Gjykatën Kushtetuese për mungesë konsekuence në trajtimin e rasteve të mëparshme të referendumeve.
Edhe organizatat e biznesit shprehën zhgënjim, duke paralajmëruar se shtyrja e zbatimit të paketës së reformave mund të ngadalësojë rritjen ekonomike dhe të dobësojë konkurrueshmërinë e Sllovenisë. Nëse organizatorët mbledhin numrin e nevojshëm të nënshkrimeve, Asambleja Kombëtare do të jetë e detyruar të caktojë një referendum mbarëkombëtar për ligjin.
