Со децении енергетската приказна на Албанија беше пишувана од нејзините реки. Хидроелектраните обезбедуваа огромен дел од електричната енергија, правејќи го системот истовремено зелен, но и чувствителен на временските услови и сушите.
Денес се отвора ново поглавје.
Најновите податоци од албанскиот Институт за статистика (INSTAT) покажуваат дека производството на електрична енергија од фотоволтаични централи достигнало 254 GWh во првиот квартал од 2026 година, што претставува раст од 44 проценти во споредба со истиот период минатата година. Овие бројки не укажуваат само на растот на соларната енергија, туку и на поширока трансформација што почнува да го менува економскиот и енергетскиот пејзаж на земјата.
Пред само неколку години, соларната енергија имаше маргинална улога во албанскиот енергетски микс. Оттогаш секторот бележи исклучителен раст. Бројот на фотоволтаични централи се зголемил од 10 во 2020 година на 53 во 2025 година, додека инсталираниот капацитет пораснал од 21 MW на 631 MW.
Повеќе од две милијарди евра се инвестирани во проекти за обновлива енергија, што ја прави Албанија еден од најбрзорастечките соларни пазари во регионот Адрија.
Овој развој е особено значаен за земја која историски речиси целосно се потпираше на хидроенергијата. Иако хидроелектраните остануваат столб на енергетскиот систем, соларната енергија носи поголема диверзификација, ја намалува изложеноста на ризици од суши и ја зајакнува долгорочната енергетска безбедност.
Експертите сметаат дека станува збор за дел од поширок тренд во Југоисточна Европа, каде владите и инвеститорите забрзано вложуваат во обновливи извори на енергија за да одговорат на растечката побарувачка за електрична енергија, потребата од енергетска безбедност и климатските цели.
Албанија истовремено се подготвува за следната фаза од развојот на пазарот. Од 1 јануари 2027 година, системот на нет-метеринг ќе биде заменет со модел на нет-билинг, со што земјата дополнително ќе се усогласи со правилата на енергетскиот пазар на Европската Унија. Се очекува новиот модел да поттикне поефикасна потрошувачка на енергија, поголема транспарентност и поголема предвидливост за инвеститорите.
Доколку сегашните трендови продолжат, влијанието би можело да биде многу пошироко од самиот соларен сектор.
Според проекциите, соларната енергија би можела до 2030 година да покрива околу една четвртина од денешната потрошувачка на електрична енергија во Албанија. Заедно со планираните ветерни проекти, обновливите извори би можеле да обезбедат речиси половина од националната побарувачка за електрична енергија.
Таквиот развој би претставувал една од најзначајните енергетски трансформации што моментално се одвиваат во регионот.
Пред една деценија, енергетските амбиции на Албанија беа речиси исклучиво поврзани со реките и хидроелектраните. Денес соларните панели стануваат сè повидлив дел од пејзажот и потенцијално една од најинтересните економски приказни на оваа деценија.
