Samit lidera Berlinskog procesa, održan 22. oktobra u Miločeru, donio je snažnu poruku o potrebi ubrzanja evropskih integracija Zapadnog Balkana. Njemački kancelar Fridrih Merc (Friedrich Merz) ocijenio je da je približavanje regiona Evropskoj uniji postalo geopolitički imperativ, upozoravajući da Zapadni Balkan ne smije postati prostor nadmetanja velikih sila.
Na zajedničkoj konferenciji za medije sa predsjednikom Vlade Crne Gore Milojkom Spajićem i austrijskim kancelarom Kristijanom Štokerom (Christian Stocker), Merc je naglasio da evropska perspektiva regiona više nije samo pitanje ispunjavanja ranije preuzetih obaveza, već i strateški interes same Evropske unije.
Njemački kancelar podsjetio je na predloge koje je zajedno sa francuskim predsjednikom Emanuelom Makronom predstavio u cilju ubrzanja postepene integracije zemalja kandidata u evropske strukture, i prije njihovog punopravnog članstva.
Istovremeno je naglasio da napredak zahtijeva odlučne reforme, posebno u oblasti vladavine prava, jer su transparentni i predvidivi uslovi poslovanja ključni za evropske kompanije koje investiraju u region.
Austrija traži konkretne koristi za građane
Austrija, koja će 2027. godine preuzeti predsjedavanje Berlinskim procesom, najavila je da će njeni prioriteti biti mladi, pomirenje i regionalna saradnja.
Kancelar Štoker posebno je istakao potrebu da Zapadni Balkan postane dio evropske roming zone, ocjenjujući da nema opravdanja da šest ekonomija regiona u tom pogledu bude u nepovoljnijem položaju od Ukrajine i Moldavije.
Založio se i za uključivanje svih šest ekonomija Zapadnog Balkana u Jedinstveno područje plaćanja u eurima (SEPA), čime bi se olakšale i pojeftinile prekogranične finansijske transakcije.
Štoker je poručio i da bilateralna pitanja ne smiju usporavati proces pristupanja Evropskoj uniji, ističući da bi napredak Crne Gore mogao predstavljati važan podsticaj za čitav region.
Crna Gora želi članstvo u Evropskoj Uniji 2028. godine
Predsjednik Vlade Crne Gore Milojko Spajić ponovio je ambiciju da država do kraja 2026. godine završi pristupne pregovore sa Evropskom unijom, kako bi stvorila uslove da 2028. postane njena 28. članica.
Tokom crnogorskog predsjedavanja Berlinskim procesom organizovano je 26 događaja, od kojih 14 na ministarskom nivou, što je, prema riječima premijera, najintenzivniji program aktivnosti od osnivanja ove inicijative.
Spajić je naglasio da Crna Gora evropsku integraciju vidi i kao priliku za snažnije ekonomsko povezivanje, povećanje investicija, trgovinske razmjene, saradnje u turizmu i obrazovanju.
Njemački i austrijski kancelar pohvalili su napredak Crne Gore na evropskom putu, uz ocjenu da bi njeno pristupanje predstavljalo važnu potvrdu kredibiliteta politike proširenja Evropske unije.
Političke prepreke i dalje usporavaju region
Uprkos snažnijoj podršci proširenju, Merc je upozorio da u regionu i dalje postoje ozbiljne političke prepreke. Posebno je ukazao na zastoj u dijalogu Beograda i Prištine, kao i na rastuću polarizaciju u Bosni i Hercegovini.
Njemački kancelar poručio je da je za prevazilaženje tih izazova potrebna veća politička odlučnost, uz nastavak regionalne saradnje i sprovođenje reformi.
Samit u Miločeru potvrdio je da proširenje Evropske unije ponovo dobija na strateškom značaju. Međutim, ključni pokazatelj napretka biće sposobnost evropskih i regionalnih institucija da političku podršku pretvore u konkretne rezultate, od jednostavnijih prekograničnih plaćanja i povoljnijeg rominga do boljih uslova za investicije i poslovanje na zajedničkom regionalnom tržištu.
