Светските лидери се собраа во Њујорк на 81. сесија на Генералното собрание на Обединетите нации, а годишната недела на високо ниво започна на 22 септември во услови на војните во Украина и на Блискиот Исток, растечки геополитички тензии и обновени разговори за иднината на мултилатералната соработка.
И Западен Балкан ќе има значително присуство во Њујорк. Претседателот на Србија Александар Вучиќ учествува на сесијата и треба да се обрати пред Генералното собрание на 23 септември, а Косово и Метохија се очекува да останат важен дел од дипломатската агенда на Србија. Во Њујорк е и српскиот министер за надворешни работи Марко Ѓуриќ, кој веќе одржа билатерални средби со странски претставници.
Хрватска ја претставува премиерот Андреј Пленковиќ, кој ќе се обрати на Генералната дебата и ќе се сретне со генералниот секретар на ОН Антонио Гутереш. За време на посетата, Пленковиќ треба да учествува и на Самитот на партнери за мултилатерализам, состанок на Кримската платформа, самитот на Меѓународниот систем за набљудување на океаните и Форумот Европа–Залив, како и на низа билатерални и економски средби. Со него е и министерот за надворешни работи Гордан Грлиќ Радман.
Црна Гора ја претставува потпретседателот на Владата и министер за надворешни работи Ервин Ибрахимовиќ, кој ќе престојува во Њујорк од 21 до 25 септември. Според црногорското Министерство за надворешни работи, неговата програма е насочена кон промовирање на надворешнополитичките приоритети на земјата, зајакнување на нејзината позиција во мултилатералните институции и разговори за глобалните прашања поврзани со мирот и одржливиот развој, заедно со низа билатерални средби. Претставена е и Босна и Херцеговина, а претседавачот со Претседателството Денис Беќировиќ треба да се обрати на Генералната дебата на 22 септември.
За регионот, меѓутоа, собирот на ОН се одржува во особено чувствителен момент за европската безбедност. Украина останува едно од централните меѓународни прашања, а војната продолжува да ги обликува разговорите за суверенитетот, територијалниот интегритет, меѓународното право, безбедноста и улогата на ОН. Италија, на пример, најави дека нејзиниот министер за надворешни работи Антонио Тајани на 23 септември ќе се обрати на седница на Советот за безбедност на ОН посветена на Украина, со фокус на заштитата на цивилите, можноста за прекин на огнот и поддршката за енергетската отпорност и обновата на Украина.
Во програмата ќе биде застапена и Кримската платформа, особено преку учеството на Хрватска. Платформата беше основана за да го задржи меѓународното внимание врз Крим и територијалниот интегритет на Украина, што го прави нејзиното присуство во Њујорк особено релевантно додека продолжуваат разговорите за иднината на војната и можно дипломатско решение.
За Србија и поширокиот Западен Балкан, формулациите поврзани со суверенитетот и територијалниот интегритет имаат и дополнителна регионална димензија. Белград доследно ја поврзува својата позиција за Украина со поширокото инсистирање на почитување на Повелбата на ОН и територијалниот интегритет, истовремено задржувајќи ја својата позиција за Косово. На претходните сесии на Генералното собрание на ОН, Вучиќ тврдеше дека истите принципи треба доследно да се применуваат кон сите држави.
Покрај поединечните конфликти, се очекува овогодишното Собрание да се фокусира и на самата иднина на мултилатерализмот. Официјалната тема на 81. сесија е „Обновување на довербата, управување со трансформацијата: Обединети нации што обезбедуваат резултати за сите“. ОН соопштуваат дека неделата на високо ниво има цел да ја зајакне глобалната соработка во време на преклопени геополитички, економски и хуманитарни предизвици. Се очекува лично да присуствуваат речиси 130 шефови на држави и влади.
Неделата на високо ниво ќе продолжи до 29 септември, а Генералната дебата ќе заврши на 28 септември. Покрај политичките говори и билатералните средби, програмата вклучува разговори на високо ниво за климатската акција, правото на развој, порастот на нивото на морето, подготвеноста за пандемии и борбата против расизмот, што го одразува широкиот спектар прашања со кои ОН продолжуваат да се занимаваат надвор од непосредните безбедносни кризи.
За Западен Балкан, средбите во Њујорк претставуваат можност не само за разговори за глобалните кризи, туку и за зајакнување на билатералните односи, претставување на националните приоритети и отворање регионални прашања на најголемата светска дипломатска сцена. Со Србија, Хрватска, Црна Гора и Босна и Херцеговина меѓу земјите претставени на највисоко ниво, се очекува регионот да остане дел од пошироките разговори за европската безбедност, меѓународното право, интеграцијата во ЕУ и стабилноста.
