Програмата, наречена „Евро модел“, треба да стапи во сила во јануари 2027 година и предвидува минимални плати од 1.000 евра за работни места за кои е потребно основно или пониско ниво на образование, 1.250 евра за работни места за кои е потребно средно образование и 1.400 евра за позиции за кои е потребно високо образование. Владата усвои пакет закони што треба да го овозможат новиот систем за пресметка на платите.
Спајиќ ја претстави мерката не само како политика на плати, туку и како дел од пошироките напори за справување со можните демографски последици од членството во ЕУ. При претставувањето на моделот, тој истакна дека луѓето се најважниот ресурс на Црна Гора и предупреди дека некои земји се соочиле со значителна загуба на население по влезот во ЕУ. Тој рече дека Црна Гора треба да обезбеди придобивките од европската интеграција да не доведат до масовно иселување на сопственото население.
Загриженоста е поврзана со еден од основните принципи на ЕУ — слободното движење на луѓето и работниците. Единствениот пазар на ЕУ се темели на четири слободи — движењето на стоки, услуги, луѓе и капитал — додека правилата на ЕУ за слободно движење на работниците им овозможуваат на граѓаните на земјите членки да работат во други земји членки под утврдени услови. Црна Гора веќе го усогласува своето законодавство со правото на ЕУ во оваа област како дел од пристапните преговори.
Тоа значи дека членството во ЕУ би можело да им отвори значително поголеми можности на црногорските граѓани да бараат работа во други земји од Унијата.
За мала земја со околу 620.000 жители, владата ја гледа можноста за мобилност на работната сила и како можност и како потенцијален предизвик: повисоките плати и подобрите економски услови дома би можеле трајното преселување во странство да го направат помалку привлечно за работниците, особено за младите луѓе.
Прашањето е особено важно со оглед на тековниот пристапен процес на Црна Гора. Владата повеќепати постави амбициозна цел да ги заврши преговорите до крајот на 2026 година и да биде подготвена за членство во ЕУ во 2028 година. Во исто време, Подгорица работи на затворање на преговарачките поглавја поврзани со внатрешниот пазар, вклучително и слободното движење на работниците.
„Евро моделот“ затоа претставува обид да се одговори на еден од помалку видливите предизвици на европската интеграција: поголемата слобода за движење низ Европа да биде проследена со посилни причини за градење кариера и семејство во сопствената земја. Дали повисоките плати ќе бидат доволни за да се спречи одливот на населението останува отворено прашање, бидејќи врз одлуките за иселување не влијаат само платите, туку и можностите за вработување, јавните услуги, домувањето, образованието и севкупниот квалитет на живот.
Во исто време, предлогот на владата отвори прашања кај работодавачите во врска со неговата примена и влијанието на повисоките трошоци за труд. Унијата на работодавачи на Црна Гора веќе се сретна со Спајиќ за да разговараат за начинот на воведување на моделот, а премиерот изјави дека владата и работодавачите се договориле за чекорите кон неговата имплементација.
